Levrek; amatör denizci, tekne kullanıcısı ve olta balıkçısı için uygulamaya dönük, güncel çerçevede hazırlanmış kapsamlı bir rehberdir. Amaç; güvenli davranış, doğru ekipman seçimi, yerel/ulusal kurallara uyum ve sürdürülebilir kullanım alışkanlığı kazandırmaktır.
Bu yazıda neler bulacaksınız?
“Levrek” başlığı altında konunun temelleri, sahada sık yapılan hatalar, kontrol listeleri ve karar vermeyi kolaylaştıran pratik ölçütler adım adım anlatılır. Metin; kısa özet değil, başvuru niteliğinde genişletilmiş bir bilgi notu olarak kurgulanmıştır.
Okurken kendi teknenizin boyunu, motor gücünü, kullandığınız av yöntemini ve bulunduğunuz denizin koşullarını aklınızda tutun. Genel doğru, sizin koşullarınıza uyarlanmadan tamamlanmış sayılmaz.
- Temel kavramlar ve neden önemlidir
- Adım adım uygulama / kontrol listesi
- Sık hatalar ve güvenli alternatifler
- Mevzuat ve etik notlar (gerektiğinde)
- Saha pratiği için özet hatırlatmalar
Yasal çerçevenin güncel durumu
Amatör amaçlı su ürünleri avcılığı; 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu dayanağıyla yayımlanan 2024/21 sayılı tebliğle düzenlenir. Tebliğin yürürlük aralığı 1 Eylül 2024 – 31 Ağustos 2028 şeklindedir. Bu dönemde hem deniz hem içsu amatör avı için boy, miktar, yasak araç ve bazı türlerde zaman yasağı kuralları geçerlidir.
Tebliğ; ‘amatör balıkçılık’ı ticari kazanç amacı gütmeyen, avlanan ürünün satılmadığı rekreasyonel faaliyet olarak tanımlar. Satış, ruhsatsız ticari faaliyet kapsamında değerlendirilir ve amatör çerçevenin dışındadır.
- Dayanak: 1380 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik/tebliğler
- Güncel amatör tebliğ no: 2024/21
- Geçerlilik: 1 Eylül 2024 – 31 Ağustos 2028
- Tür bazlı ayrıntılar tebliğ eklerindeki çizelgelerdedir
Denizlerde boy, miktar ve zaman kuralları nasıl okunur?
Denizlerde avlanabilir asgari boy ve alıkonulabilir miktar bilgileri ilgili çizelgede (deniz çizelgesi) tür tür verilmiştir. Çizelgede yazılan boyun altındaki bireyler alıkonulamaz. Boyu belirtilen türlerde yüzde 5 küçük boy istisnası tanınır; bu istisna ‘istediğim kadar küçük alırım’ anlamına gelmez.
Kg cinsinden limit verilen türlerde; tek veya karışık olsun toplam alıkonulan miktar kural olarak 5 kg’ı geçemez. Tek bireyin 5 kg’ı aşması halinde o birey yasal kabul edilebilir. En büyük balık hariç tutularak kalanın 4 kg’ı geçmemesi de tebliğde düzenlenen özel durumlardandır.
Adet limiti olan türlerde kg limitine bakılmaz. Birden fazla adet sınırlı tür birlikte alıkonuluyorsa denizlerde toplam adet kuralı ayrıca uygulanır (hiçbir türün kendi adet limitini aşmaması şartıyla üst sınır).
Zaman yasağı yazılan türlerde (örnek: palamut için tebliğde yer alan tarih aralığı) yasak dönemde avcılık yapılamaz. Zaman yasağı olmayan türlerde deniz amatör avında genel bir ‘kapalı sezon’ yoktur; gün içinde saat sınırı da yoktur. Ancak şamandıralı yüzme alanlarında 1 Nisan–15 Kasım döneminde sahilden 200 m’ye kadar av yasağı gibi yer-zaman kısıtları ayrıca geçerlidir.
- Ölçümü teknede/mezura ile yapın; tahminle karar vermeyin
- Limit altı balığı hemen ve sağlıklı bırakın
- Yasak dönemde ‘tesadüfen tutuldu’ gerekçesi geçerli değildir
Bu tür için çizelge özeti (deniz – tebliğ çerçevesi)
İlgili tür için tebliğ çizelgesinde yer alan asgari boy bilgisi: 25 cm. Alıkonulabilir miktar/özet: kg (en fazla 5 kg). Sayısal değerler tebliğ eklerindeki güncel çizelgeye göre uygulanır; metin içinde özetlenen değerler bilgilendirme amaçlıdır ve çizelge satırının yerine geçmez.
Ölçüm yönteminde toplam boy (ağız kapalı, kuyruk ucuna) esas alınır. Şüphede bırakmak en doğru yaklaşımdır.
İzinli araçlar ve yasak yöntemler (özet)
Deniz amatör avında çırpma/çarpma, bırakma olta, parakete, pinter ve sepet gibi tuzaklar yasaktır. Buna karşılık şartlarına uygun olta takımı, çapari, serpme (yükseklik ve göz açıklığı kurallarıyla), yemlik uzatma ağı ve sualtı tüfeği (ayrı kurallarla) kullanılabilir.
Bir amatör avcı; olta başına en fazla 6 iğne olacak şekilde en fazla 4 olta takımı ve iğne sayısı 15’i geçmeyen bir çapari kullanabilir. Serpme ağında kapalı halde yerden yükseklik 3 m’yi aşamaz, göz açıklığı 28 mm’den küçük olamaz.
Sualtı tüfeğinde: gün batımından gün doğumuna av yok; yapay hava kaynağı/tüple av yok; konum şamandırası zorunlu. Ayrıca amatör avda avlanma amaçlı ışık kullanımı yasaktır (can/mal güvenliği için sınırlı aydınlatma istisnası saklıdır).
Elektrik, elektroşok, patlayıcı, uyuşturucu madde, tırıvırı-paraşüt ve benzeri yöntemler yasaktır. Yasak aracın av mahallinde bulundurulması da ayrı bir ihlal gerekçesi olabilir.
- En fazla 4 olta (olta başı ≤6 iğne) + koşullu 1 çapari
- Çırpma/bırakma olta/parakete/tuzak: yasak
- Yüzme alanı (1 Nisan–15 Kasım, ≤200 m): av yok
İçsulara dair kritik farklar
İçsularda kurallar denizden daha kısıtlayıcıdır: olta sayısı, iğne sayısı, yasak araçlar ve üreme dönemi zaman yasakları bölge/tür çizelgelerine göre uygulanır. Birçok içsuda ilkbahar üreme döneminde geniş yasaklar görülür.
İçsuda bir amatör en fazla 4 olta kullanabilir; olta başı iğne sayısı 3’ü geçemez (alabalıkta daha sıkı kurallar vardır). Ağların çoğu içsu amatör avında yasaktır. Canlı yemlik balığın içsuda livar/kovada bulundurulması da tebliğle sınırlanmıştır.
“Levrek” başlığına özel uygulama notları
Bu başlık altında kullanıcıların en çok karıştırdığı nokta; genel kural ile tür/çizelge kuralını birbirine karıştırmaktır. Önce faaliyetin deniz mi içsu mu olduğunu netleştirin, sonra türün çizelgedeki satırını okuyun, ardından araç ve yer yasaklarını kontrol edin.
Denetimlerde ölçü aleti, tür teşhisi ve miktar hesabı sorulabilir. Avı ‘paylaşmak’ veya ‘satmak’ amatör tanımıyla çelişir. Kooperatif/liman içi ek kurallar (hız, bağlama, atık) tebliğden bağımsız olarak da uygulanır.
- Resmi tebliğ metnini sezon başında yeniden okuyun
- Yerel il/ilçe müdürlüğü duyurularını izleyin
- Liman işletmesi kurallarını ayrıca uygulayın
Sahada sık yapılan hatalar
En sık hata; hazırlığı yarım bırakıp ‘nasıl olsa kısa tur’ demektir. Kısa turda da yakıt, yelek, hava ve iletişim kontrolü aynı ciddiyetle yapılır. İkinci sık hata, elektronik ekrana körü körüne güvenmektir; ekran donabilir, GPS sapabilir, batarya bitebilir.
Üçüncü hata grubu; kuralı kulaktan dolma bilmektir. Özellikle boy limiti, yasak dönem ve yasak araç konularında resmi çizelge yerine sosyal medya özetleri kullanmak hem cezai hem ekolojik risk yaratır.
Dördüncü hata; mürettebata rol vermemektir. Bağ alma, gözcülük ve yardım çağrısı önceden dağıtılmazsa acil durumda herkes aynı anda konuşur, kimse doğru işi yapmaz.
- Kontrol listesini yazılı tutun
- Yedek ışık/iletişim bulundurun
- Limit konusunda şüphe varsa bırakın
- Kalkış brifingini atlamayın
Kontrol listesi (çıkış öncesi / sonrası)
Çıkış öncesi: hava-deniz durumu, yakıt/yağ/soğutma, elektrik, fenerler, yelekler, söndürücü, ilk yardım, bağlar, sintine, telefon/VHF, dönüş planı ve plan B limanı. Balık avı varsa ölçü aleti ve güncel tür kuralları da listeye eklenir.
Dönüş sonrası: tuzdan arındırma (motor/makina/güverte), akü şarj durumu, bağların son hali, çöp/atık yönetimi ve kısa seyir notu (hava, arıza, gözlem). Bu not bir sonraki çıkışın en değerli verisidir.
- Yelek sayısı = kişi sayısı (doğru beden)
- Yakıtta güvenlik payı
- Hava son kontrolü (kalkıştan hemen önce)
- Dönüşte bakım/temizlik
Sık sorulan sorular
Bu konu tek başına ezberlenerek değil; tekrarlayan pratik, kontrol listesi ve güncel kural takibiyle öğrenilir. İlk uygulamalarda tecrübeli biriyle çıkmak, hata payını ciddi ölçüde düşürür.
Belirsizlik varsa daima daha güvenli seçeneği tercih edin: limanda kalmak, balığı bırakmak, hızı düşürmek veya resmi metne bakmak çoğu zaman doğru karardır.
“Daha önce de böyle yaptık” gerekçesi yeni koşullarda (farklı rüzgâr, farklı yük, farklı mürettebat) geçerli olmayabilir. Her çıkışı kendi koşullarıyla yeniden değerlendirin.
- “Herkes öyle yapıyor” gerekçesi kural yerine geçmez.
- Elektronik cihaz arızalanabilir; yedek plan bulundurun.
- Çocuk ve misafir varsa güvenlik brifingini kısaltmayın.
- Mevzuat değişebilir; sezon başı tekrar kontrol edin.
Özet ve hatırlatma
“Levrek” konusunda başarı; acele etmekten değil, hazırlık, gözlem ve kural disiplininden gelir. Bu rehberi sezon başında bir kez, sezon ortasında bir kez daha gözden geçirmek faydalıdır.
Adenkoop Bilgi Merkezi metinleri eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır. Bağlayıcı hükümler için yürürlükteki resmi tebliğ ve ilgili mevzuat esas alınmalıdır. Amatör su ürünleri avcılığında 2024/21 sayılı tebliğin geçerlilik dönemi: 1 Eylül 2024 – 31 Ağustos 2028.
